DÜRÜSTLÜK

DÜRÜSTLÜK

Yalan söylemek genel bir sosyal olgudur. Sıklıkla farklı sosyal ortamlarda değişik sebeplerden dolayı ortaya çıkar.

Çocuklar için iki çeşit yalan vardır. Birinci çeşit yalan; ahlaki değerlere uyulmamasıyla ilgilidir. Bu tarz yalanlar; çocuğun karşı tarafı düşünmesinden ziyade kendi yararına yönelik tutumudur. Örneğin; ödev için kendisinden yardım isteyen arkadaşına bildiği ve yaptığı halde ödevi bilmediğini ve yapmadığını söylemesi. İkinci çeşit yalan ise; karşındakine yardım etmek, zarar vermemek için söylenenlerdir. Örneğin; karşı taraftan aldığımız hediyeyi o kişiyi üzmemek adına beğenmiş gibi yapmak.  Bütün yalanlar yanlış olmasına rağmen bazı yalanlar daha ciddidir. Eğer çocuğunuz yalan söylüyorsa, gerçeği gizlemesinin arkasındaki nedeni ve yaşını dikkate almanız gerekmektedir.

Çocuklar Neden Dürüstlükten Ayrılır?

  • Özgüven Eksikliği; Çocuklar etrafındaki yetişkinlerden takdir ve kabul görmek isterler. Eğer yetişkinler sürekli olarak bir eleştiri, uyarı ve olumsuz yargı içerisinde bulunurlar ise çocuğun kendine güveni ile ilgili problem yaşamasına sebep olur. Bu durum bir süre sonra çocuğu dürüstlükten uzaklaştırarak yalana iter.
  • Kıyaslama; Yetişkinler olumlu davranışları pekiştirmek amacıyla çocuklarını diğer çocuklarla karşılaştırma içerisine girer. Örneğin; bak Ahmet arkadaşlarına vurmuyor ve arkadaşları onu çok seviyor. Sen arkadaşlarına vuruyor musun? Sorusuyla karşılaşan bir çocuk, vuruyor olsa bile hayır şeklinde cevap verip inkar ederek kendisini korur.
  • Yüksek Beklentiler; yetişkinlerin hırslarından dolayı çocukların kendi becerilerini ve yapabileceklerini göz ardı ederek daha fazlasını beklemek ve bu durumu sözel olarak çocuklara ifade etmek. Bu durum çocuklar üzerinde başaramama kaygısına neden olup onları yalana iter.
  • Model olmak; Yalan söylemek öğrenilen bir davranıştır. Yetişkinler çocukların yanında farkında olmadan ya da bilerek bazı doğru olmayan ifadelerde bulunabilir. Örneğin; ebeveyn çocuğunu okuldan erken almak için çocuğunun yanında öğretmenine doğru olmayan bir bilgi vermesi. Çocuğun TEOG sınavına hazırlanmak amacıyla özel derse gidiyor olmasına rağmen annenin; “bugün diş doktoru randevumuz olduğu için kızımı erken alıyorum” demesi.
  • Cezadan Kaçmak; Aileler bazen çocuklarına doğru davranışı öğretebilmek amacıyla aşırı baskıcı bir tutum sergileyebilir; ceza vermek ve negatif yaptırımlar gibi. Bu durum çocukların cezadan ya da yaptırımdan kaçmak için yalan söylemeye itmektedir. Örneğin; Ödevini bitirdiğinde beraber parka gidebiliriz demek yerine “ödevini bitirmeden parka gitmek yok” şeklinde bir ifade kullanmak, çocuğun ödevini yapmamış olsa bile parka gidebilmek için ödevini yaptığını söylemesine neden olur.

Dürüst Davranış için Yapılması Gerekenler;

  • Yalan söylemenin hangi durumda ortaya çıktığının farkına varmak önemlidir.
  • Çocuğunuzun yapabileceği, becerilerine uygun sorumluluklar vermek ve yapabileceğine dair sözel olarak teşvikte bulunmak, sonucunda takdir etmek,
  • Dürüstlüğün önemi hakkında hikayeler anlatmak ve kitap okumak,
  • Çocuğunuza karşı tutarlı davranışta bulunmak; verdiğimiz sözleri yerine getirmek,
  • Çocuğunuzun sorduğu soruları cevaplayamayacağınız, tam emin olmadığınız durumlarda zaman kazanmak için dürüstçe ‘bilmiyorum, beraber araştırabiliriz’ gibi cevaplar vererek, çocuğunuza örnek olmak,
  • Şaka-hayal-yalan arasındaki farklılıkları anlatmak. Çocuğunuza yalan söyledikçe ve çocuğunuz yalanınızı fark ettikçe “şaka yapmıştım” demeyin. Çünkü çocuk yalan söyleyip yalanının fark edildiğini hissedince, yalanının adına “şaka” demeyi öğrenir. Çocuk işine geldiğinde yalan, yakalanacağını hissettiğinde “şaka” diyerek kendini kurtarmayı öğrenir.
  • Çocuğunuzun doğruyu söylemediğini fark ettiğinizde aşırı tepki göstermemek,
  • Çocuğunuza yalnızca bir şeyi yapmamasını söylemek yerine, neden yapmamasını istediğinizi de anlatmak önemlidir.

 

BÜMED MEÇ Okulları

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi

Share this Story

Related Posts

Comments are closed.

Arcai's

Sender Email: Sender Name:
Your Subject :